Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức khởi động tiến trình đánh thuế carbon đối với hàng hóa nhập khẩu. Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh trên thế giới, song cũng đặt ra không ít thách thức cho các nước trong tiếp cận thị trường EU rộng lớn. Các nguyên tắc chung của CBAM đặt ra cho các doanh nghiệp đòi hỏi các doanh nghiệp phải tuân thủ để có thể xuất khẩu sang thị trường EU.

Hãy cùng VIETNAM CERT tìm hiểu các nguyên tắc chung của CBAM đặt ra cho các doanh nghiệp là như thế nào nhé!

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là gì? 

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là một chính sách của Liên minh châu Âu (EU) nhằm giảm thiểu các khí thải carbon độc hại từ các sản phẩm nhập khẩu từ các nước bên ngoài EU.Việc đầu tiên các doanh nghiệp sẽ cần làm là báo cáo, kiểm kê khí nhà kính. CBAM đặt một giá trị carbon trên các sản phẩm nhập khẩu, tương đương với giá trị carbon được đặt trên các sản phẩm trong EU. Điều này giúp đảm bảo rằng các sản phẩm nhập khẩu không có lợi thế cạnh tranh về mặt giá cả so với các sản phẩm được sản xuất trong EU.

CBAM cũng khuyến khích các quốc gia khác giảm thiểu khí thải carbon và thúc đẩy sự chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và các công nghệ xanh hơn.

Các nguyên tắc chung của CBAM
Cơ chế Điều chỉnh Biên giới carbon (CBAM)

Các nguyên tắc chung của CBAM

Theo quy tắc của WTO đề ra các nguyên tắc được áp dụng cho bất kỳ cơ chế nào. Đó là sự không phân biệt đối xử đối với các hàng hóa tương tự, đối xử bình đẳng giữa các quốc gia và sửa đổi các điều kiện cạnh tranh nhằm gây bất lợi cho các sản phẩm nhập khẩu.

  • Phạm vi sản phẩm:Xi Măng, Sắt Và Thép, Nhôm, Phân Bón, Điện Và Hydro.
  • Phạm vi phát thải rộng:Ngoài lượng phát thải trực tiếp, việc tính toán lượng phát thải liên quan (tổng lượng phát thải khí nhà kính cần thiết để sản xuất một sản phẩm) của các sản phẩm trong phạm vi CBAM cũng phải đưa vào “phát thải gián tiếp” (lượng phát thải điện được sử dụng trong quá trình sản xuất các sản phẩm trong phạm vi).
  • Cơ quan CBAM trung ương: Một cơ quan CBAM trung ương duy nhất của EU chịu trách nhiệm thực hiện CBAM thay cho cơ quan địa phương ở mỗi Quốc gia Thành viên EU.

Trung tâm kiểm định và chứng nhận Việt Nam (VIETNAM CERT) là tổ chức tư vấn, chứng nhận ISO, chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy.

VIETNAM CERT đã cấp chứng nhận cho nhiều doanh nghiệp vật liệu xây dựng trong cả nước. Các thế mạnh của VIETNAM CERT là chi phí hợp lý, thời gian nhanh chóng, các thủ tục đơn giản, chính xác. Một số dịch vụ chúng tôi cung cấp:
– Chứng nhận ISO 9001, ISO 14001; ISO 45001; ISO 27001; HACCP/ISO 22000; ISO 13485; ISO 27001; SA 8000; IATF 16949; FSSC 22000; BRC; BSCI
– Chứng nhận hợp chuẩn: TCVN; ASTM; EN; BS; GB; JIS…
– Chứng nhận hợp quy (QCVN)
– Tư vấn chứng nhận tiêu chuẩn Rừng bền vững: FSC FM/CoC/CW; PEFC; VFCS
– Thử nghiệm VLXD, sản phẩm thực phẩm, thử nghiệm NDT
– Kiểm định thiết bị
– Đào tạo ISO

Các mốc thời gian điều chỉnh biên giới carbon (CBAM)

Các mốc thời gian điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) là một hệ thống đang được phát triển bởi Liên minh Châu Âu (EU) để giám sát và điều chỉnh lượng khí thải carbon của các sản phẩm nhập khẩu vào EU.

Mục tiêu của CBAM là đảm bảo rằng các sản phẩm nhập khẩu không tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng so với các sản phẩm được sản xuất trong EU, từ việc không tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và khí hậu. Và việc báo cáo, kiểm kê khí nhà kính cũng là một phần quan trọng đối với doanh nghiệp trước khi điều chỉnh biên giới carbon.

  • CBAM dự kiến sẽ được triển khai từ năm 2023 và sẽ có một số mốc thời gian quan trọng. Một số mốc thời gian quan trọng đó là:
  • Tháng 7 năm 2021: EU đã công bố đề xuất về CBAM, đặt ra các nguyên tắc và quy định chung.
  • Tháng 1 năm 2023: Dự kiến CBAM sẽ chính thức được triển khai và bắt đầu áp dụng cho một số ngành công nghiệp nhất định.
  • Năm 2025: CBAM dự kiến sẽ được mở rộng để áp dụng cho các ngành công nghiệp khác và các sản phẩm khác.

Theo BUREAU REVITAS các mốc thời gian để điều chỉnh biên giới carbon theo các nguyên tắc chung của CBAM sẽ thực hiện như sau:

  • Ngày 16/05/2023:Quy định (EU) 2023/956 ngày 10/5/2023 của Ủy ban Châu Âu về Thiết lập Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon tại EU (CBAM) bắt đầu có hiệu lực.
  • 01/10/2023 – 31/12/2025: Giai đoạn chuyển tiếp. Trong giai đoạn này, các nhà nhập khẩu có nghĩa vụ báo cáo theo quy định tại Điều 33, 34 và 35 của Quy định (EU) 2023/956. Đồng thời, các nhà nhập khẩu sẽ phải báo cáo vào cuối mỗi quý phát thải được ghi trong hàng hóa CBAM mà không phải thanh toán mức chi phí điều chỉnh, dành thời gian cho việc hoàn thiện hệ thống. 

01/01/2026: Giai đoạn chuyển tiếp đã kết thúc và các doanh nghiệp sẽ có nghĩa vụ báo cáo lượng khí thải carbon của mình và nộp ‘thuế’ carbon hiện hành. Bước đầu tiên là đăng ký trở thành người khai báo CBAM.

  • Các doanh nghiệp sẽ cần phải đăng ký tại các quốc gia thành viên của họ và điều này sau đó sẽ được tất cả các quốc gia thành viên EU công nhận. Họ sẽ cần yêu cầu ủy quyền nhập khẩu và sau đó khi là người khai báo được ủy quyền, họ sẽ nhận được một số tài khoản CBAM duy nhất.
  • Doanh nghiệp cần tính toán và nộp tờ khai về lượng khí thải phát sinh đối với hàng hóa nhập khẩu trong năm tính đến thời điểm hiện tại và mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải đã khai báo.
  • Khi mua chứng chỉ CBAM. Nên mua một chứng chỉ cho mỗi tấn phát thải khí nhà kính từ quá trình sản xuất hàng hóa. Phát thải liên quan cần phải được thẩm tra bởi một đơn vị thẩm tra được công nhận.
  • Các nhà nhập khẩu phải báo cáo thông tin này hàng quý cho từng loại sản phẩm và cho từng nhà cung cấp, và sẽ bị phạt nếu không tuân thủ.

Quy trình khai báo CBAM và giao nộp chứng chỉ CBAM trong giai đoạn vận hành các nguyên tắc chung của CBAM

Theo WTO quy trình khai báo CBAM và giao nộp chứng chỉ trong giai đoạn vận hành các nguyên tắc chung của CBAM sẽ được thực hiện như sau:

Giai đoạn áp dụng: Từ năm 2026 trở đi.

Người khai báo CBAM do EU cấp phép có tài khoản CBAM trên hệ thống CBAM (CBAM registry) thực hiện khai báo và giao nộp Chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải tích hợp trong hàng hóa đã được thẩm định mà họ đã nhập khẩu trong năm trước đó lên CBAM resigtry trước tháng 5 hàng năm.

Một người khai báo CBAM có thể đại diện cho nhiều đơn vị nhập khẩu.

Nội dung tờ khai CBAM gồm:

  • Số lượng của từng loại hàng hóa trên đơn vị MW/h hoặc tấn;
  • Tổng lượng phát thải tích hợp trong hàng hóa theo loại đã được thẩm định theo luật;
  • Tổng số Chứng chỉ CBAM phải nộp – tương ứng với lượng phát thải của hàng hóa trừ bất kỳ giá/thuế các-bon nào phải trả ở nước xuất xứ;
  • Bản sao báo cáo thẩm định do đơn vị thẩm định ban hành.

Các giai đoạn thực hiện các nguyên tắc chung của CBAM

Theo WTO lộ trình thực hiện các nguyên tắc chung của CBAM sẽ bắt đầu từ tháng 10 năm 2023 đến năm 2034 sẽ gồm 3 giai đoạn đó là: Giai đoạn chuyển tiếp, Giai đoạn vận hành, Vận hành toàn bộ.

Các giai đoạn thực hiện lộ trình theo nguyên tắc chung của CBAM. Nguồn: WTO VCCI

Giai đoạn chuyển tiếp

Từ ngày 1/10/2023 đến tháng hết 12/2025 là giai đoạn chuyển tiếp của CBAM. Trong giai đoạn này, nhà nhập khẩu tại EU sẽ phải báo cáo hàng quý về lượng khí thải nhà kính của một số sản phẩm nhập khẩu vào EU trong vòng 30 ngày kể từ ngày kết thúc quý.

Đợt báo cáo đầu tiên các nhà nhập khẩu phải nộp  kết thúc vào ngày 31/01/2024.

Theo quy định của CBAM hiện nay, trong giai đoạn chuyển tiếp, các mặt hàng hiện đang áp dụng cơ chế này bao gồm sắt thép, nhôm, điện, xi măng, phân bón và hydrogen. Đây là những lĩnh vực chiếm tới 94% lượng khí thải công nghiệp của EU.

Tuy nhiên, cuối năm 2025 Ủy ban châu Âu (EC) sẽ đánh giá về hoạt động của CBAM và có thể mở rộng phạm vi sang nhiều sản phẩm và dịch vụ hơn.

Giai đoạn vận hành

Trong giai đoạn vận hành từ 2026-2034, các nhà nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM tại EU sẽ phải mua chứng chỉ CBAM. Trước ngày 31/5 hàng năm, nhà nhập khẩu EU phải khai báo về số lượng hàng hóa và lượng phát thải tích hợp trong những hàng hóa được nhập khẩu của năm trước.

Đồng thời, nhà nhập khẩu nộp lại số lượng chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải khí nhà kính có trong sản phẩm. Trong giai đoạn này, EU sẽ dần dần loại bỏ việc phân bổ miễn phí hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu có thể mua chứng nhận CBAM từ cơ quan có thẩm quyền được chỉ định ở nước sở tại thuộc thành viên liên minh EU và giá của chứng nhận này sẽ căn cứ vào giá trung bình theo tuần của Giá phát thải EU ETS (hiện nay đang ở mức 80-100 EUR/tấn carbon tương đương).

Giai đoạn vận hành toàn bộ

Từ năm 2034, CBAM chính thức vận hành toàn bộ, các nhà máy, doanh nghiệp sẽ không còn được cấp hạn ngạch phát thải CO2 miễn phí và phải nộp 100% phí CBAM.

VIETNAM CERT là tổ chức thẩm định báo cáo, kiểm kê khí nhà kính

Các doanh nghiệp xuất khẩu sang EU phải thực hiện các nguyên tắc chung của CBAM, trước mắt là thực hiện Báo cáo kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính. Hãy liên hệ cho VIETNAM CERT là một lựa chọn đúng đắn cho các doanh nghiệp.

VIETNAM CERT là tổ chức đủ điều kiện thực hiện thẩm định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính quy định tại khoản 1 Nghị định 06/2022/NĐ-CP về Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Trung tâm Kiểm định và Chứng nhận Việt Nam (VIETNAM CERT) là tổ chức thứ 3 độc lập. VIETNAM CERT cấp các loại chứng nhận như Chứng nhận hợp chuẩn, Chứng nhận hợp quy, Kiểm định thiết bị…Ngoài ra VIETNAM CERT còn là tổ chức Tư vấn, chứng nhận ISO (ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, HACCP/ISO 22000…). Các thủ tục chứng nhận của VIETNAM CERT đơn giản, nhanh chóng, chính xác và chi phí hợp lý.

Hiện nay, CBAM tác động đến các ngành công nghiệp như xi măng, sắt, thép, nhôm, phân bón, hydrogen và điện. Đối với Việt Nam, 4 ngành công nghiệp chịu ảnh hưởng lớn nhất là Thép, xi măng, phân bón và nhôm. Do đó, đây là một thách thức mới đối với các doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng này. Sản phẩm xuất khẩu sẽ khó cạnh tranh và giữ được vị thế trên thị trường nếu các doanh nghiệp không nhanh chóng báo cáo, kiểm kê khí nhà kính và lên kế hoạch giảm lượng khí thải carbon.

TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH VÀ CHỨNG NHẬN VIỆT NAM

Trụ sở: 51 đường số 2, Khu đô thị Vạn Phúc, P.Hiệp Bình Phước, Tp. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh

CN1: P604, CT6, Khu đô thị mới Tứ Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội

CN2: Tổ dân phố Tây Trinh, P.Kỳ Trinh, Thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh

Hotline: 0886.11.12.18  hoặc   0945.46.40.47

Email: [email protected]

Website: www.vietnamcert.vn

Xem thêm: